تفاوت ترجمه شفاهی با ترجمه کتبی در چیست؟

تفاوت ترجمه شفاهی با ترجمه کتبی در چیست؟

ترجمه جز جدایی ناپذیر در زندگی قشر تحصیلکرده هر جامعه ای به خصوصی در کشور ما ایران است. در واقع، ترجمه فرآیندی است که در آن مطالب از یک زبان به دیگر با رعایت اصول معادل در زبان مقصد و درک درست از مفهوم زبان مبدا و حفظ پیام اصلی در زبان مقصد بازگو می شود. در ترجمه شفاهی و ترجمه کتبی هدف نقل و انتقال پیام است. با این تفاوت که شیوه انتقال بسته به نوع مطلب، مکان، و مخاطب متفاوت از یکدیگر است. در این مقاله ما تنها به تفسیر ترجمه شفاهی و انواع آن می پردازیم:

چه نوع ترجمه ای را، ترجمه شفاهی می گویند؟

همان طور که از نام آن مشخص است به صورت شفاهی انجام می شود  و باید به صورت همزمان و یا غیر همزمان و با ارتباط حضوری در قالب جلسات کنفرانس، و یا تماس تلفنی صورت بگیرد. ترجمه شفاهی را گاها ترجمه همزمان هم می دانند. در ترجمه شفاهی مترجمف هر آنچه را قرار است ترجمه کند، بلند و شفاف به زبان دیگر بازگو می کند.

البته شباهت های بین ترجمه شفاهی با ترجمه کتبی وجود دارد برای مثال در هر دو نوع ترجمه، مترجم با شنیدن سخنان یک فرد دیگر شروع به تبدیل محتوای شنیده شده یا زبان مبدا به زبان مقصد می کند. در هر دو نوع ترجمه، مترجم ابتدا کلمات را به معانی تبدیل می کند  و بعد از معادل سازی ان ها در زبان مقصد معانی را به کلمات دیگر زبان تغییر می دهد.

سختی کار مترجم شفاهی در این است که در ترجمه شفاهی مترجم امکان رجوع به رفرنس ها و دیکشنری ها را ندارد.  یک مترجم همزمان باید بتواند به هر دو زبان ترجمه کند. پس به همین دلیل باید تسلط کاملی هم به زبان مبدا و هم به زبان مقصد داشته باشد چون هنگام ترجمه نمی تواند بگوید که متوجه سخنان مخاطب نشده است.

 ترجمه شفاهی

 تفاوت های عملی در ترجمه شفاهی و ترجمه کتبی کدام است؟

 به طورکلی ، تفاوت های عمده میان ترجمه کتبی و شفاهی شامل موارد زیر است:

-در ترجمه شفاهی بر خلاف ترجمه کتبی، مترجم  با محدودیت زمانی روبرو است و  امکان بازگشت به متن و بازنگری در آن را ندارد ولی در ترجمه کتبی،  مترجم کتبی  معمولا فرصت کافی برای ویرایش و بازخوانی ترجمه خود داشته باشد.

-مترجم شفاهی باید از قبل کلیه اطلاعات لازم برای ارائه را آماده داشته باشد زیرا حین ترجمه امکان مشورت و جست و جو را نخواهد داشت.

-به عبارت دیگر، می توان گفت به علت حساسیت و فشار شغلی که در کار ترجمه شفاهی وجود دارد، قطعا مترجم شفاهی باید اطلاعات جامعی در حوزه ای که در آن به ترجمه می پردازد داشته باشد تا بتواند ترجمه ای تخصصی و روان ارائه دهد. البته روان بودن و تخصصی بودن ترجمه در ترجمه کتبی هم ملاک است اما به شدت ترجمه شفاهی نسبت به آن حساسیت وجود دارد.

-مشخص است که به علت شیوه ترجمه شفاهی، مترجم شفاهی فشار شغلی بیشتری را نسبت به مترجم کتبی تحمل می کند. و از نظر مهارتی باید در سطح بالاتری از ارتباط شفاهی باشد.

- از نظر کیفیت ترجمه، ترجمه کتبی به دلیل داشتن زمان کافی برای اصلاح متن دارای کیفیت بهتری نسبت به ترجمه شفاهی است. و مترجم امکان بازخوانی و جایگزین کردن واژگان را با واژگان بهتر خواهد داشت.

 انواع ترجمه شفاهی

انواع ترجمه شفاهی کدام است؟

در ترجمه شفاهی، سه سبک  معمول برای ترجمه وجود دارد. در بعضی متون انواع ترجمه شفاهی را در قالب ترجمه همزمان و غیر همزمان تقسیم بندی کرده اند. و درمتونی دیگر به صورت  همزمان، پیاپی و دیداری تقسیم بندی کرده اند. در .واقع، ترجمه پیاپی و ترجمه دیداری همان ترجمه شفاهی غیر همزمان هستند که بسته به ارائه ترجمه به دو دسته کوچک تری یعنی ترجمه شفاهی دیداری و پیاپی تقسیم بندی شده اند.  همچنین بر اساس تقسیم بندی دیگری ترجمه شفاهی شامل ترجمه آنی و همزمان، ترجمه بعد از صحبت، ترجمه مسافرتی، ترجمه در گوش مخاطب، ترجمه تلفنی برنامه ریزی شده، و ترجمه درخواستی تلفنی است.

ترجمه شفاهی همزمان :

ترجمه شفاهی همزمان یا همان ترجمه رابط معمولا در جلسه های تجاری، ملاقات های رسمی یا مکالمه های غیررسمی به کار می رود. در این جلسات،  طرفین  مذاکره زبان یکدیگر را نمی دانند و مترجم با ترجمه دوسویه بین آن ها ارتباط برقرار می کند.

فرآیند ترجمه در این نوع ترجمه شفاهی به این صورت است که مترجم به پیامی که گوینده به یک زبان بیان‌می‌کند در لحظه گوش‌داده و همزمان آن‌را به زبان دیگر ترجمه‌می‌کند. در بعضی از موارد ارتباط مترجم و سخنگو از راه دور انجام‌می‌شود و نیازمند  به‌کارگیری فن‌آوری‌های ارتباطی و تجهیزات خاص است. ترجمۀ شفاهی همزمان بیشتر در کنفرانس‌ها و اجلاس سران کاربرد داشته و به دلیل حساسیت چنین جلساتی توانمندی مترجمین و همچنین استفاده از تجهیزات و جایگاه استقرار مخصوص برای مترجم از اهمیت بسزایی برخوردار است و البته ناگفته نماند که چنین سبک از ترجمه شفاهی از سخت‌ترین و گران‌ترین سبک‌های ترجمه است. ترجمه شفاهی همزمان معمولا برای جمله نشست های جمعیِ سالانه، معرفی محصولات جدید و ضیافتهای تشریفاتی کاربرد دارد. چون ترجمه شفاهی همزمان نیازمند تمرکز بالایی است معمولا  مترجم شفاهی می تواند نیم ساعت کار مفید داشته باشد، بر این اساس در جلساتی که بیشتر از دو ساعت طول می کشند از دو مترجم شفاهی استفاده می کنند.  

ترجمه شفاهی پیاپی

 

ترجمه شفاهی پیاپی

 در ترجمه پیاپی،  مترجم مدتی به صحبت گوینده گوش می دهد و سخنان او را یادداشت می کند. بعد از به پایان رسیدن بخشی از سخنان گوینده، مترجم شروع به ترجمه این بخش از سخنان او می کند. پس از آن مجددا گوینده به سخنان خود ادامه می دهد و این فرآیند تا پایان سخنرانی ادامه پیدا می کند.  معمولا چنین سبکی از ترجمه شفاهی در سخنرانی های دادگاه کاربرد دارند.

 ترجمه دیداری

 ترجمۀ شفاهی دیداری شامل عناصر ترجمه کتبی و شفاهی است زیرا از مترجم خواسته می شود تا متن نوشته شده در یک زبان را با صدای بلند به زبان دیگر بخواند.

تفاوت ترجمه شفاهی همزمان با ترجمه شفاهی غیر همزمان در چیست؟

در یک جمله می توان گفت آن چه سبب تفاوت میان این دو نوع ترجمه شفاهی می شود برش ساختاری یک سخن در چارچوب زمان سات. به این معنی که در ترجمه همزمان مترجم تنها با درک چند واژه اولیه از زبان مبدا شروع به برگردان می کند و در مدت زمان کمی پس از پایان گرفتن گفته در زبان مبدا شروع به برگردان متن به زبان مقصد می کند. در حالی که  در ترجمه  شفاهی ناهمزمان مترجم تا به پایان یافتن جمله گوینده صبر می کند و و در هنگام مکث گوینده شروع به برگرداندن جمله به زبان مقصد می کند.

در همۀ این موارد، مترجم باید معنا، لحن و قصدِ پیامِ متن مبدا را سریع و با دقتِ فراوان به گفتارِ زبانِ مقصد ترجمه کند. بنابراین، مترجمان شفاهی نیازمند مهارت زبانی بالا، توانایی تجزیه و تحلیل و انتقال سریع پیام بین دو زبان و نیز، رعایت اخلاق حرفه‌ای و استانداردهای عملی خاص در کار خود هستند.

 ترجمه شفاهی

آیا همه زبان ها ترجمه شفاهی دارند؟

جالب است بدانید که  تمامی زبان ها را نمی توان به صورت گفتاری یا شفاهی ترجمه نمود. در واقع بعضی از زبانها مثل  زبان اشاره آمریکایی حالت گفتاری شفاهی ندارند. همچنین بعضی لهجه ها شکل نوشتاری مشترکی دارند. در چین نزدیک به ۲۵۰ زبان و لهجه مختلف وجود دارد که همگی از  یک شکل نوشتاری پیروی می کنند. حتی در تایوان هم خط سنتی چینی برای نوشتار زبان استفاده می کنند.

 

نکاتی  که در ترجمه شفاهی، مترجمان باید بدانند چیست؟  

-معمولا جایگاه شما اتاقکی است با دیوارهای عایق صوتی که شما نسبت به سخنگوی جلسه دید دارید و یک سیستم صوتی که شما صدا را واضح دریافت می کنید.  میکروفونی هم در اختیار شما قرار دارد که از طریق آن صدای شما به ک.ش حاضرین می رسد.

نکاتی  که در ترجمه شفاهی، مترجمان باید بدانند

-به دلیل وجود استرس شغلی در ترجمه شفاهی بهتر است تا پیش نویس سخنرانی ها را در اختیار داشته باشید و واژگان تخصصی آن را قبل از ارائه دادن پیدا کنید.

-قبلا از جلسه ساعتی را با گوینده تعیین کنید تا اطلاعات لازم را که شما لازم است در مورد فرد، سازمان و یا شرکت او بدانید در اختیار داشته باشید.

-برنامه روز جلسه را در اختیار داشته باشید و برای کار خود برنامه ریزی کنید. برنامه ریزی دقیق و از قبل تعیین شده و در نظر گرفتن این نکات میزان استرس شما را به عنوان مترجم شفاهی تا حد زیادی کاهش خواهد داد.

- به دست اوردن تخصص لازم در حیطه ترجمه شفاهی مستلزم تمرین، پشتکار و کسب تجربه است به طور که شما قادر خواهید بود به صورت هنرمندانه به شیوه‌ ای هنرمندانه و با توجه به محدودیت‌ هایی که از لحاظ زمان و یا کمبود زمان‌ دارید، با کلمه گفته‌ شده برخورد کنید

-سعی کنید ارتباطی دوستانه بین خود و سخنران ایجاد کنید. این کار در طول فرآیند ترجمه به هم‌زمانی ترجمه کمک می‌کند.

- همیشه به عنوان یک مترجم شفاهی دفترچه ای همراه داشته باشید تا نکات اصلی را یادداشت کنید و از ان ها در حین ترجمه شفاهی کمک بگیرید. این کار در نظم دهی به فرآیند ترجمه و همچنین افزایش تمرکز شما نقش بسزایی دارد.  

-سعی کنید که در ترجمه شفاهی خود کلمات را جدا از هم و  واضح بیان کنید.

 -از سخنران بخواهید تا در انتهای سخنرانی خود، خلاصه‌ای از کل موضوع برای شنوندگان ارائه دهد تا شما با ترجمه آن همه نات آمده در سخنرانی را دوباره تکرار کنید.  این کار شما آن‌ها را در نتیجه‌گیری و جمع‌بندی یاری می‌کنید

-در ترجمه شفاهی شما به عنوان مترجم شفاهی باید اعتماد به نفس و انعطاف بالایی داشته باشید تا نسبت به هر محرکی به‌سرعت واکنش نشان دهید و خودتان را برای کار در شرایط سخت آماده کنید مثلا ممکن است سخنرانان و موقعیت ها در دقایق آخر تغییر کنند. یا صدای سخنرانان از وضعیت ثابت و یکنواخت آنها خارج شود و تاثیرات احساسی بیشتری بر روی صدا به وجود آورند.

-از کار خود به عنوان مترجم شفاهی  لذت ببرید زیرا شانس دوباره‌ای وجود ندارد.

-فشار هایی که شما به عنوان مترجم شفاهی در ترجمه شفاهی تجربه می کنید شبیه به فشارهایی است که ورزشکاران رشته های قهرمانی  تحمل می کند و همین عامل می تواند انگیزه ای برای جذب و علاقه شما برای ادامه و فعالیت در زمینه ترجمه شفاهی باشد.

-خود را با تغییرات زبانی در زبان مقصد و مبدا به روز کنید. زیرا آشنایی با زبان روزمره و دگرونی و کاربرد های واژگان جدید در هر زبان از سوی سخنران می تواند چالشی جدی برای شما به عنوان یک مترجم همزمان باشد.

- بر روی توانایی شنیداری و تمرکز خود کار کنید زیرا معمولا در جلسات کنفرانس ها و اجلاس های مهم امکان برگشت و تکرار گفته وجود ندارد.

-شما به عنوان یک مترجم شفاهی، نباید در ترجمه شفاهی حالات روحی و شخصیتی خود را در جلسات دیدار نشان دهید و باید  متناسب با فضای ترجمه رفتار مناسبی داشته باشید. . حفظ آرامش روحی و رفتاری مناسب، اجتناب از اخ م کردن و یا خندیدن زیاد در زمان برگردان مطالب  در جلسات بسیار مهم است .

-

 ارتباط دیداری در ترجمه شفاهی معمولاً از اهمیت بالایی برخوردار است. بین شما به عنوان مترجم و کسی که سخن می گوید باید ارتباط بصری باید وجود داشته باشد.

-  برخی افراد عادت دارند جملات طولانی بکار ببرند لازم است شما به عنوان مترجم در ترجمه شفاهی  مؤدبانه این نکته  را به گوینده یادآوری کنید که بهتر است از جملات کوتاه و خلاصه استفاده کند.

دیدگاه شما چیست؟