نکات مهمی که مترجمان مبتدی باید بدانند

نکات مهمی که مترجمان مبتدی باید بدانند

ترجمه متون کار بسیار شیرینی است. اما به میزان علاقه‌مندی، وسعت دانش، مهارت، سرعت عمل و موفقیت فرد مترجم بستگی دارد. البته باید برای مترجم خوب شدن چندین نکته را رعایت کرد مخصوصاً اگر تازه ‌وارد این عرصه شده باشید. یک مترجم خوب باید در هنگام مطالعه متون مفهوم آن متون را درک کند تا بتواند بیان جمله‌های سادهٔ زبان فارسی و مفاهیم را به‌درستی انتقال دهد. همچنین حتماً باید به عبارت‌های عامیانه، ضرب‌المثل‌ها، اصطلاحات، استعاره‌های پرکاربرد و لغات تخصصی هر حوزهٔ علمی، آشنایی داشته باشد.

 بهترین راه برای افرادی که تازه شروع به کار مترجمی کرده‌اند این است که ترجمهٔ متون را از ساده به سخت شروع کنند. ترجمه را با تلاش و کوشش در مسیر یادگیری هرچه بیشتر، همگام کنید تا به یک مترجم  خوب و حرفه‌ای تبدیل شوید.

چگونه می‌توان یک مترجم حرفه‌ای شد؟

ترجمه، دارای فنون و قواعد ثابتی است. بنابراین، هر فردی که آشنایی متوسطی با زبان انگلیسی داشته باشد، الزاماً نمی‌تواند مترجم خوبی باشد. یک مترجم حرفه‌ای باید به قواعد و اصول ترجمهٔ تخصصی، دستور زبان‌های مبدأ و مقصد مسلط باشد و همچنین، به اصطلاحات زبان مبدأ، مبانی علمی موضوع متن و اصول حرفه‌ای ترجمه نیز آگاهی نسبی داشته باشد.

مترجم حرفه‌ای، شخصی است که یا تحصیلات آکادمیک مترجمی زبان انگلیسی دارد و یا در رشتهٔ تحصیلی خود، به درجه‌ای از دانش تخصصی رسیده که می‌تواند متون علمی رشتهٔ تحصیلی خود را به‌طور تخصصی ترجمه کند.

در ادامهٔ این مطلب، با ما همراه باشید تا مهم‌ترین نکاتی که شما به‌عنوان یک مترجم مبتدی نیاز دارید بدانید، آشنا کنیم.

آغاز کار مترجم مبتدی:

همان‌طور که می‌دانید مترجمان حرفه‌ای، نیز زمانی مترجم مبتدی بوده‌اند که با کسب دانش و تجربهٔ بیشتر، به مهارت‌های پیشرفتهٔ ترجمه، دست‌یافته‌اند. چنانچه مترجمین، تحصیلات دانشگاهی مرتبط با موضوع متن را نداشته باشند، نسبت به اصطلاحات آن رشته ناآشنا خواهند بود که درنتیجه ترجمهٔ دقیق و درستی نمی‌توانند حاصل نمایند. به همین علت توصیه می‌شود مترجمین مبتدی، ترجمه را از متون عمومی آغاز نمایند و پس از کسب مهارت‌های لازم، اقدام به ترجمهٔ تخصصی نمایند.

ترجیح دادن مفهوم متن به ترجمه:

این امکان وجود دارد که قسمتی از متن انگلیسی، متشکل از جملات به‌هم‌پیوسته باشد اما درعین‌حال مفهوم ساده‌ای را بیان می‌کند. بدین معنا که به‌جای آنکه جملات را عیناً به فارسی ترجمه کنید، مفهوم آن را بیان نمایید. بنابراین لازم است مفهوم متن انگلیسی را به‌صورت کاملاً درست و دقیق درک کنید تا بتوانید آن را با جمله یا جملاتی ساده‌تر به زبان فارسی بیان کنید.

باید به این نکته نیز توجه داشته باشید که رعایت اصل امانت در نقل‌قول مطالب، از مسئولیت‌های حرفه‌ای مترجمان است. مسئولیت مترجم، انتقال مفهوم، منظور دقیق و درست متن می‌باشد. البته مترجم این اجازه رادارد که مفاهیم و مقاصد متن مبدأ را با جملات ساده‌ای از زبان مقصد به خواننده منقل کند.

نکات پنهان متن:

همان‌گونه که در ترجمه و ساده‌نویسی متن مهم است، توجه به نکات پنهان متن نیز مهم می‌باشد. باید به قسمت‌هایی که ازنظر نویسنده، مهم‌تر بیان‌شده‌اند، توجه داشت تا بتوان در متن ترجمه آن‌ها را مهم‌تر از دیگر قسمت‌های متن نشان داد. همچنین باید تمام جوانب ترجمه را هم‌زمان رعایت کرد.

شناخت اصطلاحات:

اصطلاحات، ضرب‌المثل‌ها، عبارت‌های عامیانه و استعاره‌های پرکاربرد زبان انگلیسی را باید شناخت. بدین‌صورت می‌توان معنی و مفهوم دقیق متن را درک کرد. در برخی مواقع نویسنده، از اصطلاح یا عبارت عامیانهٔ انگلیسی استفاده می‌کند تا بتواند مفهوم را هر چه‌بهتر به خواننده منتقل کند و گاهی نیز این امکان وجود دارد که برای تشریح بهتر یک موضوع، استعاره‌ای پرکاربرد و شناخته‌شده را ذکر نماید.

پیدا کردن معنی متناسب با متن:

همان‌طور که می‌دانید اکثر کلمات انگلیسی، دارای معانی متعددی هستند. دانستن این معانی، به حرفه‌ای شدن یک مترجم کمک می‌کند. اما برخی کلمات دارای معانی متناقض و برخی دیگر معانی تا حدی به هم نزدیک هستند که باعث می‌شود انتخاب معنی درست و متناسب با متن، برای مترجم سخت و پیچیده ‌شود. اما با تلاش و تمرین فراوان می‌توان به‌راحتی معانی درست را بکار برد.

یادگیری ساختار متن و گرامر:

برای آنکه بتوانید ترجمه ای دقیق داشته باشید باید قواعد گرامری زبان انگلیسی ازجمله زمان افعال، قید، صفت، ترتیب صفات و بسیاری قواعد مهم دیگر را بدانید. بدون شک اگر در تشخیص هرکدام از این قواعد ناموفق باشید، ترجمهٔ شما حق مطلب را ادا نخواهد کرد.

تصحیح اشکالات متن:

این امکان وجود دارد که به هر دلیلی متن مبدأ، دارای مشکلات ساختاری یا قواعد گرامری باشد. سعی کنید در حد امکان، آن مشکلات را برطرف نمایید. تصحیح اشکالات ساختاری، به ارزش کار یک مترجم، می‌افزاید.

رعایت کردن لحن متن:

میزان رسمیت متون مختلف را در نظر بگیرید و در متن مقصد رعایت کنید. مسلماً لحن یک متن علمی با لحن یک متن داستانی تفاوت دارد بنابراین رعایت این نکات دارای اهمیت بسیار زیادی است.

گسترش دادن دایره واژگان:

اگر واژگان بیشتری یاد نگیرید، همیشه یک مترجم مبتدی خواهید ماند. بنابراین بامطالعهٔ کتاب‌های آموزش لغات، دایرهٔ واژگان خود را گسترش دهید.

برخی کلمات معادل فارسی ندارند:

باید به این نکته نیز توجه داشته باشید که برخی از کلمات در زبان انگلیسی معادل فارسی ندارند بنابراین نمی‌توانید آن‌ها را ترجمه کنید به‌عنوان‌مثال اگر متنی مربوط به علم کامپیوتر را ترجمه می‌کنید، حتماً می‌دانید که واژهٔ “Windows” نیازی به معادل فارسی ندارد. درواقع بیان معادل فارسی برای این کلمه در این متن، اشتباه است.

درک مفهوم متن:

وظیفه هر شخصی به‌عنوان یک مترجم، تنها برگرداندن متن به زبان فارسی نمی‌باشد. باید انتقال مفاهیم را به بهترین شکل سرلوحهٔ کار ترجمه قرارداد. قبل از ترجمه باید اول خودتان مفهوم اصلی متن را درک نموده، سپس آن را ترجمه کنید. در این صورت می‌توانید برخی از متون مبدأ را که باکمی ابهام یا پیچیدگی بیان‌شده، راحت‌تر به زبان فارسی برگردانید. درواقع می‌توانید مفاهیمی را که درک کرده‌اید، به قلم خود بنویسید.

مترجم آنلاین:

امروزه مترجم‌های آنلاین بسیاری در فضای اینترنت، ترجمه رایگان انجام می‌دهند و به یاری مترجم مبتدی آمده‌اند؛ در میان این مترجم‌ها اکنون ابزار ترجمه گوگل دقیق‌ترین ابزارها می‌باشد.

این نوع مترجم‌های آنلاین بدون توجه به موضوع زمینه‌ای متن، اولین معنی هر کلمه را پیدا و جایگزین می‌کنند. بیشتر مترجم‌های آنلاین ترتیب صفات، موصول‌ها و اصول دقیق جمله‌بندی را رعایت نمی‌کنند اما به دلیل رایگان و سریع بودن آن‌ها، مورد استقبال برخی از مترجمان قرارگرفته است. می‌توانید به‌جای استفاده از این نوع مترجم‌های آنلاین ، از یک کتاب دیکشنری استفاده کنید تا بتوانید معانی مختلف هر کلمه را تجزیه‌وتحلیل کنید و بهترین و مناسب‌ترین معنی را در متن استفاده کنید(یک سایت ترجمه نیز ممکن است کمک کننده باشد)

استفاده از مراجع معتبر:

در هنگام یافتن معادل‌های تخصصی در ترجمه فارسی به انگلیسی باید اطمینان حاصل کنید که آن کلمات در حال حاضر در متون زبان مقصد بکار برده می شود. اگر چندین معادل یکسان را یافتید و نتوانستید بین آن‌ها بهترین واژه را انتخاب کنید، می توانید عبارت موردنظر را که واژه تخصصی در آن هست جست‌وجو کنید، اگر آن عبارت صحیح باشد می توانید در نتایج جستجو مشاهده ‌کنید. همچنین ویکی‌پدیا یک منبع مناسب برای کمک به مترجمان حرفه ای برای یافتن واژه‌های تخصصی است.

در صرف زمان خساست به خرج ندهید:

باید متنی را که ترجمه کرده‌اید را بارها و بارها مطالعه نمایید تا بتوانید متن خود را ازلحاظ دستور زبان فارسی، شیوایی بیان و امانت‌داری از متن مبدأ، بررسی کنید.

توجه نکردن به نشانه‌ها و علائم نگارشی:

بسیاری از مترجمین به نشانه‌گذاری‌ها در متون توجهی نمی‌کنند و یا در جای اشتباه از علائم استفاده می‌کنند. یک ترجمه‌ی تمیز و خوانا باید تمامی علائم نگارشی را در خود داشته باشد تا خواننده بتواند متن را ساده‌تر و روان‌تر بخواند.

دیدگاه شما چیست؟