نحوه ترجمه زیرنویس فیلم

نحوه ترجمه زیرنویس فیلم

امروزه به دلیل گسترش فیلم‌های غیر مجاز، ترجمه فیلم‌ها یکی از موضوعاتی است که مورد بحث قرار گرفته و به چالش بزرگی تبدیل شده است. ترجمه فیلم‌های خارجی به زبان فارسی در سال‌های اخیر باعث بروز حساسیت‌هایی شده که می‌توان احتمال داد مهم‌ترین دلیل آن انتشار فیلم‌های غیر مجاز از مراجع غیر قانونی با زیرنویس‌های بسیار غیر حرفه‌ای است، متأسفانه در این فیلم‌ها مترجم تعهدی بر ترجمه صحیح نداشته و تنها موضوع حائز اهمیت سرعت ترجمه است.

ترجمه فیلم نیاز به مهارت ویژه‌ای دارد، صرفاً مترجم بودن و یا داشتن مدرک زبان خارجه دلیلی بر خوب بودن و صلاحیت داشتن یک مترجم نیست، مترجم سینمایی باید علاقه به پی گیری و شناخت عضوی از دنیای سینما داشته باشد.

مترجم باید نسبت به موضوعات سینمایی اطلاعات کافی داشته باشد. از اخبار رسانه‌ای فیلم‌ها آگاه باشد. نقد و تحلیل فیلم را به خوبی انجام دهد. برای آنکه بتواند دیالوگ خوبی را ارائه دهد باید از دایره لغات خوبی برخوردار باشد. علاقه‌مند و پیگیر موضوعات سینمایی باشد.

اصول ترجمه‌یکی از مواردی است که باید در انواع ترجمه‌ها به زبان‌های گوناگون رعایت شود. بدین معنا که هدف از ترجمه هر مطلب باید هنگام ترجمه آن در نظر گرفته شود و مترجم بر اساس نیاز و استفاده از متن ترجمه‌شده، اقدام به ترجمه مطالب نماید. به عنوان مثال شخصی که در ترجمه داستان تخصص دارد قادر به ترجمه متون علمی و تخصصی نخواهد بود. به آن دلیل که ترجمه تخصصی متون نیاز به دانش و اطلاعات کافی در زمینه موردنظر دارد. ترجمه زیرنویس فیلم نیز از این امر مستثنا نیست، مترجمین زیرنویس فیلم‌ها و سریال‌ها باید نکات خاصی را در هنگام ترجمه رعایت کنند. دقت کافی در ترجمه زیرنویس‌ها دارای اهمیت بسیاری است، زیرا با بیان جمله اشتباه، امکان دارد مفهوم قسمت مهمی از فیلم تغییر کند.

تفاوت ترجمه دوبله و ترجمه زیرنویس:

در ترجمه زیرنویس فیلم‌ها علاوه بر رعایت کردن تمام اصول ترجمه، می‌بایست اصل خلاصه‌نویسی را نیز رعایت نمود، زیرا مخاطب نیاز دارد حین تماشای فیلم به ترجمه دست یابد و به همین علت نیاز است زیرنویس خلاصه بوده و منتقل کننده مطلب باشد. در دوبله فیلم از مهم‌ترین نکاتی که یک مترجم باید توجه داشته باشد مطابقت ترجمه با حرکت لب بازیگر است که باید پس از رعایت اصول ترجمه به آن پرداخت، در واقع تنها تفاوت ترجمه زیرنویس و ترجمه دوبله این است که مترجم با در نظرگیری حرکت لب بازیگر شبیه‌ترین کلمه معادل مطابق با حرکت لب بازیگر را جایگزین می‌کند.

بهترین مترجم زیرنویس فیلم:

بهترین مترجم زیرنویس ترجمه سینمایی، شخصی است که تجربه زندگی در دو کشور را داشته و بر فرهنگ و اصطلاحات هر دو زبان تسلط کافی داشته باشد. در واقع مترجم باید با درون‌مایه فیلم آشنایی داشته باشد، که در واقع لازمه‌ی آن نیز آگاهی از سینما و فرهنگ آن جامعه است.

اهمیت خلاصه‌نویسی در ترجمه زیرنویس:

یکی از بخش‌های مهم در ترجمه زیرنویس خلاصه‌نویسی است. اگر زیرنویس بیش‌ازحد طولانی باشد، خواندنش از حوصله بیننده خارج است. هنگامی که مخاطب برای تماشای فیلم اشتیاق دارد بهتر است از حداقلی‌ترین امکان ترجمه به صورت خلاصه استفاده کرد. هنگامی که متن زیرنویس شده طولانی باشد حواس بیننده از تماشای فیلم به خواندن متن پرت می‌شود و باعث می‌شود لذت تماشای فیلم را از دست بدهد.

مسلط بودن به هر دو زبان:

مترجم باید نسبت به کلمات و اصطلاحاتی که در دیالوگ‌ها شنیده می‌شود توجه داشته باشد. از کنایه‌ها، ضرب‌المثل‌ها و زبان عامیانه آن ها مطلع باشد. هم‌چنین باید اصطلاحات و ضرب‌المثل‌ها را به‌گونه‌ای معادل‌سازی کند تا هم به زبان مقصد نزدیک بوده و هم برای بیننده جذابیت داشته باشد.

آشنایی با فرهنگ و زبان فیلم:

زبان و فرهنگ از موضوعات مهمی هستند که در فیلم‌ها تأثیر بصری بسیاری دارند. یک مترجم سینمایی با تسلط کامل به فرهنگ و هنر سینمایی یک منطقه (با توجه به زبان مبدأ و مقصد) اقدام به ترجمه فیلم می‌نماید. به همان نسبت که مترجم نیاز است برای ترجمه‌ی خالی از ایراد فارسی – محلی، به فرهنگ و زندگی در شهرهایی با همان گویش تسلط داشته باشد، زبان‌های دیگر نیز چنین است و تنها با دانستن دستور زبان و کلمات معادل نمی‌توان ترجمه سینمایی خوبی ارائه داد.

مترجم علاوه بر ارائه دادن زیرنویس ترجمه شده، مخاطب را با فرهنگ و زبان مبدأ آشنا می‌کند. بنابراین نیاز است مترجم به یک ترجمه ساده بسنده نکند و تمام جوانب را در نظر بگیرد.

نویسنده خوب بودن:

یک نویسنده می‌تواند علاوه بر نوشتن داستان، مترجم خوبی نیز باشد. اما امکان دارد یک مترجم از اطلاعات زبانی و دستوری آگاهی کامل نداشته باشد. برای آنکه بتوان یک مترجم و نویسنده خوب شد نیاز است که به تمام موارد قابل مشاهده در فیلم دقت داشت تا بتوان احساس بازیگران را در هنگام بیان دیالوگ با ترجمه‌اش نشان داد.

مترجم خلاق:

مترجم باید بتواند مفاهیم پیچیده فیلم را با خلاقیتی که دارد به سادگی بیان کند تا برای تماشاگر فیلم قابل‌فهم‌تر باشد. اما باید دقت داشته باشد که نباید کلمات یا جملاتی از خودش به متن اضافه کند، زیرا باعث تغییر در مفهوم فیلم می‌شود. مترجم باید به متن وفادار بوده و بر اساس خلاقیتی که دارد به جملات حس بدهد.

مانند دیگر کار ترجمه در ترجمه‌ی سینمایی نیز مترجم باید اصل امانت و نیاز به خلاقیت را حفظ نماید و به همین علت مترجم نمی‌تواند با خلاقیت خود متنی را اضافه یا کم نماید، مگر درصورتی‌که ترجمه کاملاً نامفهوم بوده و یا معادل اصطلاح وجود داشته باشد.

در نهایت یک مترجم نیاز است که بتواند یک نویسنده خوب باشد، باید توانایی انتقال احساسات در ترجمه را داشته باشد، و همچنین بر دو دستور زبان, دو فرهنگ و… صد در صد تسلط داشته باشد و آنچه به‌وضوح قابل درک است این نکته می‌باشد که ترجمه تنها با علم به زبان خارجی امکان‌پذیر نیست.

اشتباهات رایج در ترجمه زیرنویس:

  • به کار بردن کلمات، در یک خطِ زیرنویس
  • به دلیل کوچک بودن برخی از صفحات مانیتور و یا موبایل، بهتر است که جملات خلاصه‌تر، در یک خط زیرنویس نوشته شوند.

ترجمه تحت‌اللفظی:

از دیگر نکات مهم در ترجمه زیرنویس مکالمات یک فیلم ترجمه نشدن آن به صورت تحت‌اللفظی است. گاهی اوقات اصطلاحات عامیانه و رایج یک زبان در زبان دیگر معنا ندارد. به همین علت برای آنکه مترجم بتواند منظور یک جمله در زبان مبدأ را با زبان مقصد بیان کند نیاز است که کلمات یا حتی جملات بیشتری استفاده شود تا منظور گوینده درون فیلم را بیان کنیم، بنابراین امکان دارد ترجمه تحت‌اللفظی جملات امکان‌پذیر نباشد.

استفاده از ترجمه ماشینی:

در برخی مواقع به دلیل نداشتن وقت کافی و یا بودجه از ابزارهای رایگان ترجمه همانند گوگل ترنسلیت استفاده می‌شود اما همان‌طور که اطلاع دارید این ابزارها نمی‌توانند اصطلاحات عامیانه رو به درستی ترجمه کنند، به همین علت بهتر است از مترجم‌های انسانی به‌جای مترجم‌های ماشینی استفاده کرد.

ترجمه زیرنویس فیلم بدون دیدن فیلم اصلی:

در برخی مواقع افراد تنها متن اصلی فیلم را در دسترس مترجم قرار می‌دهند. این بدان معنا است که فیلم را در دسترس مترجم قرار نمی‌دهند هرچند که یک مترجم می‌تواند به راحتی متن را ترجمه کند اما با دیدن فیلم بهتر می‌تواند مفهوم مکالمات را درک و ترجمه کند.

زمان‌بندی نادرست زیرنویس:

زیرنویس باید زمانی که یک بازیگر یا گوینده شروع به صحبت می‌کند نمایان شود، نه عقب‌تر از صحبت گوینده نه جلوتر از آن. اگر زیرنویس با صحبت‌های بازیگر و یا گوینده هم‌زمان نباشد باعث گیج شدن بیننده می‌شود.

چند خطی بودن زیرنویس:

بهتر است زیرنویس‌ها حداکثر دو خطی باشند زیرا اگر زیرنویس بیشتر از دو خط باشد باعث نامشخص بودن برخی از صحنه‌های فیلم می‌شود.

دیدگاه شما چیست؟