همه چیز درباره ترجمه کتبی

همه چیز درباره ترجمه کتبی

در ابتدا با معنی ترجمه آشنا شویم:

ترجمه در معنای عمومی به معنای برگردان متن از زبان مبدا به زبان مقصد بدون دخل و تصرف در متن و حفظ معنای جمله در زبان مقصد است.
هر زبانی ساختار متفاوتی دارد اما از طریق معادلات ساختاری و معانی ترجمه کتبی متون ممکن است. در زبان پهلوی، آشوری و پارسی سره  واژه ترجمه به صورت ترگمان، ترگومانو و پچواک یا برگردان استفاده شده است.  البته در ترجمه کتبی باید در نظر داشت که معانی واژه ها در هر زبانی متفاوت است و از نظر ساخت صوری و معنایی با یکدیگر متفاوت هستند اما در ترجمه کتبی از طریق  تحلیل تقابلی می توان سطوح مختلف واژگانی، نحوی و آوایی زبانهای مختلف را با یکدیگر مقایسه کرد و معادل آنها را در زبان مقصد پیدا و ترجمه کرد. در واقع ترجمه را می توان فرآیند تغییر یک متن  یا گفتار با حفظ معنای آن از یک زبان به زبان دیگر دانست و کسی که درگیر این فرآیند ترجمه می شود را مترجم می نامند.
معمولا در فرآیند ترجمه کتبی دو زبان دخیل هستند و در نتیجه مقایسه این دو زبان با همدیگر ترجمه شکل می گیرد. زبانی که  در نهایت به آن ترجمه می شود زبان مبدا است. زبان مقصد همان منبع ترجمه است که از طریق آن ترجمه به زبان مبدا انجام می شود. معمولا در کنار واژه ترجمه، واژه تفسیر هم مطرح می شود که به معنی تعبیر و تفسیر یک عبارت و یا گفته است و شخصی که مسئولیت تعبیر و یا تفسیر یک متن یا گفته را انجام میدهد، مترجم و یا مفسر است.  
انواع ترجمه کتبی
 
نکته مهمی که باید به آن توجه کرد که حتی با گذر زمان و پیشرفت روزافزون علم هنوز هم ترجمه رایانه ای نتوانسته جای ترجمه انسانی را بگیرد زیرا ترجمه کتبی دارای ریزه کاری ها و نکات بسیار خاصی است که ابزار تکنولوژی و حتی هوش مصنوعی هم نتوانسته تا به حال آن ها را کامل درک کند. در نتیجه ترجمه کتبی از اهمیت بسزایی برخوردار است. علت این امر آن است که هنوز ماشین و یا هوش مصنوعی قادر به درک ترازهای اجتماعی و فرهنگی و بسیاری از مسائل فرهنگی نشده است. به همین خاطر نباید اهمیت چنین ترجمه انسانی را از یاد برد و دائما مترجمان باید با به روز کردن اطلاعات و دانش زبانی خود سعی در ارتقاء ترجمه خود داشته باشند.

 

ترجمه کتبی چیست؟

در زبان عمومی، ترجمه کتبی به معنی تبدیل یک متن از زبان مبدا به زبان مقصد و ارائه ترجمه نهایی به صورت مکتوب و نوشتاری است. در ترجمه کتبی، مترجم باید  نکات فرهنگی و زبان شناسی را در نظر داشته باشد. در ترجمه کتبی، مترجم قابلیت فهم زبان مبدا و فرهنگ زبان مقصد را  می داند  و سپس با کمک گرفتن از  رفرنس ها و لغت نامه های مناسب، متن را به زبان مقصد ترجمه می کند. ترجمه کتبی را می توان رایج ترین شکل ترجمه دانست که اهمیت آن در ایران به علت وجود منابع  علمی و تحقیقاتی به زبان های بین الملل به خوبی احساس می شود و لازم است تا کیفیت چنین ترجمه ای به خاطر حساس بودن نوع پیام انتقال داده شده از زبان مبدا به زبان مقصد به خوبی در نظر گرفته شود.
حفظ  معنای یک گفتار یا عبارت و رعایت اصول نگارشی در ترجمه نهایی از اهمیت زیادی در تعیین کیفیت ترجمه خواهد داشت و می تواند نشان دهنده میزان تسلط مترجم به حوزه ای که در آن به ترجمه پرداخته است، باشد.
 
 انواع ترجمه

 

انواع ترجمه:

به طور کلی ترجمه به دو نوع ترجمه کتبی و ترجمه شفاهی تقسیم می شود. به طور خلاصه، ترجمه شفاهی  بازگویی عبارتی از یک زبان به زبان دیگر به صورت شفاهی است.  ترجمه کتبی انجام همین بازگردانی اما به صورت مکتوب است.
ترجمه کتبی
در مقایسه با ترجمه ترجمه شفاهی، ترجمه کتبی دامنه وسیع را در برمی گیرئ محدوده ی ترجمه  شفاهی محدود است اما محدودیتی برای ترجمه مکتوب نمی توان قائل شد. در ترجمه کتبی بخش از یک گفته نوشتاری یا گفتاری به صورت معدل یابی بازگویی می شود.   در ترجمه کتبی به چند دسته  تقسیم می شوند.
1- ترجمه تحت اللفظی: در این نوع ترجمه کتبی تاکید روی واژه است به طوری که هر واژه در مقابل واژه دیگر می آید و امکان دارد معنی یک عبارت به خاطر حفظ ترجمه تحت اللفظی آن از بین می رود.
2-ترجمه جمله: در این نوع ترجمه کتبی، واحد ترجمه جمله خواهد بود. و مترجم در ترجمه کتبی سعی دارد تا قواعد دستوری و نگارشی زبان مبدا را حفظ و متن را با حفظ معنی جمله در زبان مقصد بازگو کند.   
3- ترجمه آزاد: در این نوع ترجمه کتبی، مترجم بر روی عبارت تمرکز دارد و سعی دارد تا در صورت نیاز با اضافه کردن جملات، معانی را در زبان مقصد بازگویی کند.  
4-ترجمه معنایی: تمرکز روی معنا است . نویسنده سعی دارد تا معانی را با تمام الگوهای ساختاری و معنایی زبان آن از  زبان مبدا  به زبان مقصد  انتقال دهد.
5-ترجمه ارتباطی: در این نوع از ترجمه کتبی، سعی در برقراری ارتباط و مترجم سعی دارد  متن را به گونه ای ترجمه کند تا برای شنونده و یا خواننده قابل فهم باشد.
 
 بهترین روش ترجمه کدام است

بهترین روش ترجمه کدام است؟

در ترجمه کتبی بسته به نوع متن در حال ترجمه و هدف ترجمه نوع ترجمه متفاوت خواهد بود. در واقع، مترجم باید مخاطب را در نظر بگیرد تا بتواند  بین ترجمه و ماهیت رفتار زبانی، تعادل ایجاد کند و بتواند بهترین روش ترجمه را انتخاب کند. در ترجمه کتبی مترجم باید در نظر داشته باشد روشی که می تواند برای یک ترجمه مناسب باشد در ترجمه دیگر بسته به حوزه ترجمه و ماهیت آن کارایی نداشته باشد.
ترجمه انواع متون چگونه باید باشد؟
هر متنی مثلا متن مذهبی، حقوقی، علمی و یا عمومی بسته به حوزه آن  دارای ویژگی های خاصی است و  در ترجمه کتبی، مترجم باید این ویژگی ها را در نظر بگیرد تا در مورد ترجمه متن بتواند، تصمیمات درستی بگیرد. همه ترجمه ها به یک نوع ترجمه نمی شوند و یک نوع ترجمه نمی تواند برای انواع متون کارایی داشته باشد.  فرضا در ترجمه کتبی متون ادبی باید با در نظر گیری محتوا و معنا، صورت کلام و نحوه بیان را به خوبی به زبان مقصد انتقال داد. پس برای داشتن یک ترجمه کتبی دقیق، مترجم باید همیشه این وِیژگی ها را در ترجمه خود در نظر بگیرد. برای دستیابی به این توانایی، منابع مختلفی وجود دارند که می تواند به مترجم کمک کنند مثل فرهنگ نامه ها، کتاب های ترجمه شده، کتاب های زبانی و موضوعی و لغت نامه ها است.
 
ترجمه کتبی چیست

1-فرهنگ نامه ها

فرهنگ نامه ها یکی از منابع اصلی برای ارجاع برای مترجم ها است و به مترجم کمک می کند تا مشکلاتی که مترجم در زمینه موضوع متن، مفاهیم، شخصیت ها  سایر اطلاعات در اختیار مترجم بگذارد. حتی ممکن است برای توضیح بیشتر مترجم در ترجمه کتبی بخشی از توضیحات فرهنگ نامه را در نوشته و یا پانوشت بیاورد. چنین فرهنگ نامه هایی برای رشته ها و تخصص های مختلف در بازار موجود هستند و می توانند به مترجم کمک کنند تا متن را کاملا تخصصی ترجمه کند.  

2.کتابهای  مرجع

انواع مختلفی از کتاب های مرجع وجود دارند که می توانند به مترجم در ترجمه کتبی متون کمک کنند. برای داشتن ترجمه روان و سلیس مترجم می تواند کتاب گرامر، لغت نامه، فرهنگ نامه و کتابهای مربوط به موضوع تخصصی متن مورد ترجمه کمک بگیرد تا ترجمه کتبی تخصصی تری را ارائه دهد.
 این کتاب ها شامل کتاب های موضوعی هستند که مترجم برای رفع مشکلات زبانی، لغوی و دستوری می تواند از آنها استفاده کند. آن ها شامل لغت نامه  های ی یک زبانه ( انگلیسی به انگلیسی)، لغت نامه های دو زبانه ( انگلیسی به فارسی)، لغت نامه های  دو زبانه ( فارسی به انگلیسی)، لغت نامه های تخصصی و لغت نامه های موضوعی است که در آن ها انواع کلمه های موجود در زبان بر اساس حوزه های معنایی و تشابهات و تفاوتهای معنایی تقسیم بندی شده اند. در لغت نامه ها معمولا معنی یک واژه و کاربرد ان در حوزه های مختلف به روشنی آمده است. چنین تفکیک معنایی در کتاب های مرجع به مترجم  کمک می کند تا در کمترین زمان ممکن بهترین مترادف را برای یک واژه پیدا کند و ترجمه ای کاملا تخصصی و در عین حال روان و سلیس را ارائه دهد.  
 
یکی از این موضوعات که مترجمان باید در ترجمه کتبی در نظر بگیرند تسلط به موضوع متنی که قرار است ترجمه کنند. این به آن معناست که تسلط بر زبان مبدا و زبان مقصد مترجم باید با موضوع متن ترجمه هم آشنایی لازم را داشته باشد.
این نشان می دهد که تنها دانش از دو زبان و آشنایی با اصول ترجمه  معیار خوبی برای اینکه ترجمه کتبی نهایی ترجمه خوبی باشد، نیست و تسلط بر واژگان تخصصی زمینه ترجمه شده و آشنای نسبی با موضوع ترجمه شده از اهمیت زیادی برخوردار است.
برای مثال اگر متن در حوزه حقوق است مترجم باید تا حدی با مسائل حقوقی و مفاهیم آن آشنایی داشته باشد. آشنایی با مفاهیم هر رشته به مترجم در درک مطلب متن مبدا و مفاهیم تخصصی آن کمک می کند تا به راحتی بتواند آن را در زبان مقصد ترجمه کند.
 
در واقع معیاری که در تشخیص مترجمان از همدیگر بسیار حیاتی همین آشنایی آنها با حوزه هایی که  در ان ها به ترجمه می پردازند.  پس در ترجمه کتبی  هر متن، مترجمان مخصص در هر زمینه بهترین گزینه برای ترجمه کتبی و یا شفاهی متون هستند. حتی در کار متخصصان حرفه ای دیده شده است که متن آنها نیازمند ویرایش های اساسی ادبی است و متن  ترجمه شده از سوی آنها نیازمند ویرایش تخصصی به همین خاطر است که تسلط به زبان اول یعنی همان زبان مبدا برای داشتن یک ترجمه مکتوب روان و سلیس بسیار حیاتی است.
 
ترجمه کتبی و انواع آن

 

تسلط بر زبان مبدا و مقصد

امروزه با گسترش علم و فناوری، دامنه واژگان و اصطلاحات در حال افزایش است و برای یک اینکه یک مترجم بتواند در ترجمه کتبی و شفاهی موفق باشد لازم است تا مداروم خود را با تغییرات زبانی در زبان مبدا و مقصد به روز کند و کلمات تخصصی جدیدی را به فرهنگ  زبان خود اضافه کند. در واقع می توان گفت تسلط به به زبان مبدا و مقصد رکن اساسی در داشتن یک ترجمه مکتوب روان و سلیس است.
 زبان مبدا و اهمیت تسلط بر آن در ترجمه کتبی
زبان مبدا در واقع زیبانی است که به عنوان متن ابتدایی و منبع برای ترجمه استفاده می شود. برای داشتن ترجمه مکتوب روان داشتن درک و تسلط کافی بر زبان مبدا سبب می شود تا مترجم به درک درستی از متن مبدا داشته باشد و با استفاده از فرهنگ تخصصی ترجمه را به بهترین شکل در زبان مقصد مفاهیم را ارائه دهد.  البته استفاده از فرهنگ لغات برای تعداد محدودی از واژگان می تواند کارایی داشته باشد اما بیشترین مسائل فرهنگی را مترجم با آشنایی و آگاهی از تغییرات روزانه مبدا و مقصد یاد خواهد گرفت.
همانطور که قبلا اشاره شد چنین یادگیری میتواند از طریق دوره های آموزشی، آشنایی با لهجه و فرهنگ زبان عامه، صفر به کشور مقصد و سال ها تجربه فراهم شود و تا حدی زیادی به مترجم در ترجمه متون کتبی کمک کند.
 

زبان مقصد و اهمیت تسلط بر آن در ترجمه کتبی 

زبان مقصد در واقع زبانی است که مترجم قصد دارد به ان زبان، متن مبدا را ترجمه کند و تسلط بر  ادبیات آن زبان و زبان مادری مترجم قطعا در انتخاب جملات و لحن مناسب در ترجمه  کتبی مهم تلقی می شود. تسلط بر قواعد دستوری در زبان مقصد به علاوه استفاده از فرهنگ لغات قطعا به روان شدن ترجمه کمک شایانی  خواهد کرد. داشتن درک بالا از زبان مقصد و همچنین زبان مبدا به انتقال صحیح پیام کمک می کند. برای اینکه مترجم بتواند متن  را به خوبی ترجمه کند لازم است تا تجربه کافی در مورد آن رشته و یا تخصص را داشته باشد و خود را با تغییرات زبانی عمومی و تخصصی در آن حوزه به روز کند. همچنین کمک گرفتن از متخصصان آن رشته و یا تخصص می تواند به مترجم در ارائه ترجمه تخصصی کمک کند. 
 

دیدگاه شما چیست؟